De Europese Toegankelijkheidswet en Jouw Website

Toegankelijkheid was jarenlang het onderwerp waarvan iedereen vond dat het belangrijk was en waar niemand budget voor had. Dat veranderde op 28 juni 2025, toen de Europese Toegankelijkheidswet in alle 27 lidstaten van kracht werd. Het is nu een wettelijke eis, met toezichthouders en boetes erachter.

Dit is geen bangmakerij. Het meeste wat de wet vraagt is weinig spectaculair en goedkoop als je het meteen goed bouwt, en duur als je het achteraf moet repareren. Dit is wat er echt voor jou geldt.

Geldt het voor mijn bedrijf?

De wet gaat over producten en diensten die aan consumenten worden verkocht, en noemt daarbij expliciet webshops, bankieren, vervoer, e-books en telecom. Verkoopt jouw website iets aan een consument, neemt hij boekingen aan, of is het de manier waarop mensen klant worden? Ga er dan van uit dat je eronder valt.

Er is één uitzondering die het weten waard is: micro-ondernemingen die diensten leveren — minder dan 10 mensen en onder de 2 miljoen euro omzet — vallen buiten de dienstenverplichtingen. Let op het woordje "en". Een bedrijf van acht mensen met drie miljoen omzet is geen micro-onderneming.

Nog twee dingen die vaak misgaan. Ten eerste geldt de uitzondering voor diensten, niet voor producten. Ten tweede: buiten de wet vallen betekent niet buiten alles vallen. Overheidsinstanties hebben al jaren hun eigen toegankelijkheidsregels, en lever je aan hen, dan wordt ernaar gevraagd.

Wat er precies wordt gevraagd

De wet zelf is geschreven in uitkomsten: digitale diensten moeten waarneembaar, bedienbaar, begrijpelijk en robuust zijn. Die vier woorden komen rechtstreeks uit de Web Content Accessibility Guidelines, en de technische norm waar de EU naar verwijst, EN 301 549, is gebouwd op WCAG 2.1 niveau AA.

In de praktijk is AA een lijst met dingen die vanzelfsprekend zijn zodra iemand ze hardop zegt:

• Tekst moet leesbaar zijn. Gewone tekst heeft een contrastverhouding van minstens 4,5 op 1 met de achtergrond nodig, grote tekst 3 op 1. Lichtgrijs op wit valt af, en wit op een lichte huisstijlkleur ook — dat is degene waar de meeste bedrijven over struikelen.
• Alles werkt met een toetsenbord. Elke link, knop, invulveld, menu en overlay moet met Tab te bereiken zijn en met Enter of spatie te bedienen, en je moet altijd kunnen zien waar de focus staat.
• Afbeeldingen hebben alt-tekst. Beschrijvend als de afbeelding iets betekent, leeg als het versiering is.
• Formulieren hebben echte labels. Een placeholder is geen label: die verdwijnt zodra iemand typt, en een schermlezer meldt het veld als naamloos.
• Video heeft ondertiteling, audio een transcript.
• De pagina heeft structuur. Eén h1, koppen op volgorde, landmarks, en de taal van de pagina in de code.
• Niets hangt alleen van kleur af. Een verplicht veld dat alleen rood is gemarkeerd zegt niets tegen iemand die rood niet onderscheidt.

Niets hiervan verhindert een mooie site. Het meeste is onzichtbaar voor wie het niet nodig heeft.

Wie controleert, en wat er dan gebeurt

Elk land wijst zijn eigen markttoezichthouder aan. In Nederland is dat de Autoriteit Consument en Markt, die boetes tot 900.000 euro kan opleggen. Spanje handhaaft via het consumentenbeschermingskader, met een eigen sanctieregime.

Wat er in de praktijk gebeurt is minder dramatisch dan dat bedrag suggereert. Toezichthouders komen meestal in actie na een klacht, en het eerste contact is doorgaans een brief met een termijn, geen rekening. Bedrijven die reageren met een plan en een planning lossen het bijna altijd op zonder boete. Bedrijven die de brief negeren zijn degenen die uiteindelijk betalen.

Er is een tweede datum die vaak wordt vergeten: vanaf 28 juni 2030 moet ook bestaande content voldoen, niet alleen wat je vanaf nu publiceert. Heb je een groot archief, dan is dat een project om vroeg te beginnen in plaats van in 2029 te ontdekken.

Wat bijna iedereen over het hoofd ziet

Je cookiebanner hoort bij je website en valt dus net als de rest onder de wet. Hij moet met het toetsenbord te bedienen zijn, netjes worden voorgelezen door een schermlezer, en de focus niet gevangen houden. Heel veel banners — ook een flink aantal die als compliance-product worden verkocht — zakken op alle drie.

Hetzelfde geldt voor chatwidgets, boekingsoverlays en alles wat een script van derden op de pagina zet. Jij bent verantwoordelijk voor wat je site doet, ook voor de delen die je niet zelf hebt geschreven.

Hoe je erachter komt waar je staat

Je krijgt in een middag een bruikbaar beeld, zonder iets te kopen:

1. Draai een automatische controle. Gratis tools op basis van de axe-engine vinden in seconden contrastfouten, ontbrekende alt-teksten en naamloze velden. Ze vangen misschien een derde van de echte problemen, maar het is wel de goedkoopste derde.
2. Leg de muis weg. Laad je homepage en bereik het contactformulier met alleen Tab, Shift+Tab en Enter. Loop je vast of raak je het spoor bijster, dan geldt dat voor iedereen die zo navigeert.
3. Zoom naar 200 procent. Tekst hoort mee te lopen, niet achter andere elementen te verdwijnen of horizontaal scrollen af te dwingen.
4. Zet de schermlezer aan die je al hebt — VoiceOver op een Mac, Verteller op Windows — en luister twee minuten naar je eigen homepage.

Die laatste is ongemakkelijk en is het nuttigste van de lijst.

Wat het kost

Toegankelijkheid meteen meenemen kost een project bijna niets: het is vooral leesbare kleuren kiezen, fatsoenlijke labels schrijven en met een toetsenbord testen. Niemand hoort daar in 2026 een toeslag voor te rekenen.

Achteraf repareren is een ander verhaal, en de kosten hangen bijna volledig af van hoe de site is gebouwd. Een site met schone, semantische HTML is meestal in dagen op AA te krijgen. Een site van geneste divs met klik-handlers, of in elkaar gezet met een pagebuilder die zijn eigen code genereert, kan weken kosten — en soms is opnieuw bouwen echt goedkoper dan lappen.

Eén ding mag hard gezegd: de overlay-widgets die tegen een maandbedrag directe compliance beloven werken niet. Er zijn rechtszaken over gevoerd, gehandicaptenorganisaties raden ze af, en een toetsenbordval verdwijnt er niet mee. Er is geen knop die dit oplost.

De eerlijke samenvatting

Is je site de afgelopen paar jaar gebouwd met schone code en heeft iemand over contrast nagedacht, dan zit je waarschijnlijk dichtbij en is het gat een dag of twee werk. Is hij in elkaar gezet uit een template met een licht kleurenpalet en een aangeplakte cookiebanner, dan heb je een echt project.

Hoe dan ook is de nuttige eerste stap dezelfde: uitzoeken waar je staat. Een toegankelijkheidsaudit vertelt je wat er moet gebeuren en hoe lang het duurt, en maakt van een vage juridische zorg een lijst die je kunt begroten.

Dit is een praktische samenvatting, geen juridisch advies. Voor jouw specifieke verplichtingen: raadpleeg een jurist of de nationale toezichthouder.